Berichtgeving over coup Honduras is eenzijdig, onvolledig en onjuist
door Lies Joosten
(2 juli 2009)
De Hondurese president Manuel Zelaya is zondag voor dag en dauw uit zijn bed gelicht door militairen en in pyama naar Costa Rica gevlogen. Internationale media, zowel CNN als bijvoorbeeld de Nederlandse dagbladen en tv journaal, maakten melding van deze staatsgreep. Ze vertelden er in één adem bij dat hij werd afgezet omdat hij een referendum wilde houden om via een wijziging van de grondwet langer aan de macht te kunnen blijven.
Dat is verkeerde informatie, verspreid door de coupplegers. Het referendum zou namelijk ergens anders over gaan: meer macht aan het volk. Het is verontrustend dat de internationale media kennelijk alleen gebruikmaken van de officiële bronnen uit Honduras die op dit moment door de coupplegers gedomineerd worden.
Anders dan de nieuwe zelfbenoemde regering doet geloven, heeft de bevolking van Honduras het deze week zwaar te verduren. Het dagelijks leven ligt op veel plekken plat, er zijn militairen en tanks op straat en er is spertijd ingesteld van 21.00 tot 5.00. Radio- en tv-kanalen zijn afgesneden en internet en telefonie liggen aan banden. Alleen de propagandistische en entertainment-kanalen zijn te zien en te horen.
Afgelopen maandag is een demonstratie tegen de coup hardhandig uiteengeslagen. De vreedzame demonstraties en stakingen gaan echter stug door. Er zijn nu aanwijzingen dat een algemene staat van beleg zal worden ingesteld, wat de vrijheden van de burgers nog meer aan banden zal leggen. Dit zijn grove schendingen van de mensenrechten.
Militairen controleren het centrale plein van de Hondurese hoofdstad Tegucigalpa
Honduras, bekend als bananenrepubliek, is één van de armste landen van het westelijk halfrond. De ongelijkheid tussen arm en rijk is enorm. De economische, politieke, militaire, religieuze, wetgevende en rechstprekende macht is in handen van een kleine groep rijke families, eigenaars van grote exportbedrijven. Zij zijn tevens eigenaars van de kranten en zitten in de politiek. Een aantal van hen heeft ook nog eens nauwe banden met de internationale drugshandel. Deze elite is gebaat bij weinig overheidsbemoeienis plus goedkope en ongeschoolde arbeiders die geen kritische vragen stellen.
Toen Manuel Zelaya een nieuwe koers inzette en vriendschappelijke en economische banden met de links georiënteerde landen in Latijns-Amerika aanhaalde (o.a. Venezuela, Cuba, Bolivia, Nicaragua), begon het systeem op zijn grondvesten te schudden. Een jaar geleden maakte hij Honduras lid van de ALBA, het alternatieve Latijns Amerikaanse blok. Daarnaast bleef Zelaya kritisch bevriend met Noord-Amerika. Al deze acties verontrustten de Hondurese politieke elite, ook partijgenoten.
Zelaya won in 2005 de verkiezingen onder de leus “Poder Cuidanana” (macht van het volk). Hij stond open voor dialoog en steunde belangrijke vakbonden en de organisaties van boeren en inheemse volken.
Om in Honduras structureel armoede te bestrijden, zijn grote hervormingen nodig. Om dit mogelijk te maken en meer inspraak aan het volk te geven, stelt hij voor om de Grondwet te hervormen. De huidige versie, zo´n 50 jaar oud, beschermt de belangen van de rijke elites en geeft weinig mogelijkheden voor inspraak van de burgers om structurele hervormingen mogelijk te maken.
Aanhangers van Zelaya demonstreren in de straten van Tegucigalpa.
In november 2009 worden er weer verkiezingen gehouden, drievoudig: voor de president, afgevaardigden van het Congres en burgemeesters. Zelaya stelde voor om een 4de stembus te plaatsen, om aan het volk toestemming te vragen om een Grondwetgevende Vergadering bijeen te roepen, die dan de komende jaren aan de Grondwetswijziging zou werken. Het referendum van afgelopen zondag zou gaan over de vraag “Gaat u ermee akkoord dat er in de algemene verkiezingen van november 2009 een vierde stembus wordt geïnstalleerd om te beslissen over de bijeenroeping van een grondwetgevende vergadering die een politieke Grondwet goedkeurt?”
Het ging hier dus over het wel of niet mogelijk maken van een hervorming van de Grondwet en niet om de verlenging van de ambtstermijn van deze president, wiens termijn overigens bijna afloopt. Verlening van zijn termijn zou niet eens kunnen, omdat er volgend jaar pas begonnen zou worden met het zorgvuldig samenstellen van die Grondwetgevende Vergadering!
Wat Zelaya voorstelde was een toonbeeld van democratie. Maar dat werd niet begrepen door het gros van de bevolking en tegengewerkt door zijn opponenten. Die schreeuwden onmiddelijk dat de president net zoals Hugo Chavez en Fidel Castro eropuit zou zijn om aan de macht te blijven. Er werd in de kranten geen woord gerept over de inhoud van de voorgestelde grondwetwijzigingen. De president werd tevens beschuldigd dat hij het land afleidde van de echte problemen (economische crisis, griep virus, orkanen etc).
Hij speelde het ook niet altijd even handig, ging vaak eigengereid zijn weg en pronkte met zijn vriend Hugo Chavez. Het volk werd niet goed ingelicht over de achtergronden van zijn soms impulsief lijkende beslissingen. De nationale kranten, in handen van zijn politieke opponenten, hielden structureel achtergrondinformatie achter. Hij kreeg steeds meer tegenstanders en de onvrede steeg omdat er in het dagelijks leven nog geen effect te voelen was van zijn sociale politiek.
President Manuel Zelaya
Dat leidde uiteindelijk afgelopen zondag tot de militaire coup – een brute poging van de politieke elite om structurele veranderingen ten bate van de bevolking tegen te gaan.
Dit is de achtergrond van wat er zich momenteel in Honduras afspeelt. Het zou goed zijn als de internationale media meer moeite zouden doen om via informele kanalen op de hoogte te blijven van de recente ontwikkelingen, en niet uitsluitend afgaan op de eenzijdige en onbetrouwbare ‘officiele’ staatsinformatie. Honduras is gebaat bij evenwichtige berichtgeving.
Tevens roep ik op om kritisch de laatste ontwikkelingen van het op dit moment zwaar gemilitariseerde en diep verdeelde land te volgen, om de mensenrechtenschendingen naar buiten te brengen.
Lies Joosten is Cultureel Antropoloog. Ze heeft de afgelopen 20 jaar in Honduras gewoond en gewerkt.
Meer lezen?
Deze alternatieve media geven informatie over de actuele situatie in Honduras
http://www.telesurtv.net/solotexto/senal_vivo.php (live uitzendingen vanuit Honduras)
http://hondurasresistencia.blogspot.com/